محمد رضا واليزاده معجزى
733
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
فرار كند و بعضى هم او را به فرار تشويق « 1 » كردند ، مع هذا متانت و وقار ذاتى او اجازه همچو كارى را نداد . بعد از رسيدن ماژر دماره و فرار كردن دشمنان نظام السلطنه ، خوانين عالى خانى ( شير محمد خان و كريم خان و محمد حسين خان سيف نظام و غيره ) كه قافله دزفول را برده بودند بعد از موفقيت نظام السلطنه قاطرها را نزد او برده [ و ] تحويل دادند و به اتفاق نظام السلطنه به بروجرد حركت كردند . اين عده در بروجرد ماندند تا اينكه نظام السلطنه در بروجرد با والى پشتكوه مشغول مكاتبه شد و از او تقاضا كرد كه براى يارى او به لرستان ( پيشكوه ) حركت كند . والى پشتكوه براى كمك به نظام السلطنه به خرمآباد وارد شد و نظام السلطنه هم از بروجرد به خرمآباد آمد . والى از پشتكوه كه وارد طرهان شد ، امير اشرف را غارت كرد و برادرش را در طرهان گذاشت . موقعى كه به دوره رسيد چون خوانين سگوند رحيم خانى كه در كرهگاه بودند از او واهمه مىكردند ، لذا توسط ميرزا محمد خان تيمورى به آنها و صادق خان و تيپه و غيره تأمين داد كه نزد او بيايند . موقعى كه اردوى والى پشتكوه به خرمآباد وارد شد و نظام السلطنه هم با اردويش از بروجرد به خرمآباد آمد « 2 » چنانكه در صفحات آينده خواهيم ديد والى سراغ خوانين رحيم خانى فرستاده و تأكيد كرد كه هر مقدار اسلحه از غارت ژاندارمرى به دست آوردهاند با خود بياورند . نظام السلطنه و دشمنانش جنگ عشاير و ژاندارمرى در خرمآباد وضع طبيعى خرمآباد و قلعهء فلكالافلاك در سال 1333 قمرى [ به شرح زير بود : ] خرمآباد مركز ايالت لرستان از شهرهاى قديمى [ ايران بوده ] و در دره مطولى واقع شده است كه از دهانه تنگ رباط شروع و در جنوب متصل به جلگه كرهگاه مىشود . عمارات و مساكن شهر از گرداب شروع و در امتداد سفيد كوه به باجيگران و ابتداى باغهاى جنوب شهر متصل مىگردد . در قسمت مشرق ساختمانها به اول پل منسوب به على مردان خان منتهى مىشود . اطراف شهر را ارتفاعات و كوههاى بلندى احاطه كرده بهطورى كه راه « 3 » باريكى در زاويه شمالشرقى وارد اين دره شده و از جنوب راه ديگرى به عرض پانصد متر بهطرف جلگه كرهگاه خارج مىگردد . در داخل اين دره
--> ( 1 ) . اصل : وادار . ( 2 ) . اصل : ورود كرد . ( 3 ) . اصل : از راه .